تبیین محتوای قراردادهای روان‌شناختی با رویکرد فراترکیب

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: در دنیای پیچیده سازمان‌های امروزی، یکی از حوزه‌هایی که در روابط فرد و سازمان نظر پژوهش‌گران را به خود جلب کرده است، قرارداد روان‌شناختی میان کارکنان و کارفرما است. منظور از قرارداد روان‌شناختی، تعهدات نانوشته کارکنان و کارفرما در قبال یکدیگر است. پژوهش حاضر با هدف ترکیب کیفی نتایج مطالعات صورت گرفته در حوزه محتوای قراردادهای روان‌شناختی و ارائه چارچوب کلی در این حوزه انجام‌ شده است.
روش‌شناسی: در این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد فراترکیب، به تحلیل نتایج و یافته‌های پژوهش‌گران قبلی پرداخته ‌شده است. با بررسی‌های انجام‌شده پیرامون محتوای قراردادهای روان‌شناختی در پایگاه‌های معتبر علمی خارجی و داخلی، تعداد 641 منبع شناسایی شد. درنهایت پس از طی مراحلی، داده‌ها از 13 پژوهش انجام‌شده در این حوزه گردآوری ‌شده است. برای بررسی روایی فراترکیب از ابزار کسپ و هم‌چنین به‌منظور سنجش پایایی فراترکیب از شاخص کاپای کوهن استفاده‌ شده است که عدد 868/0 در اس.­پی.­اس­.اس به دست آمد و در سطح خوبی قرارگرفته است.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که تعهدات نانوشته کارکنان در قبال سازمان دارای پنج مفهوم (رفتار شهروندی سازمانی، وفاداری، اخلاقیات، عملکرد شغلی و انعطاف‌پذیری) و تعهدات نانوشته سازمان در قبال کارکنان دارای چهار مقوله و پانزده مفهوم (شغل و عوامل مرتبط با آن، محیط سازمان، بالندگی کارکنان، پاداش‌ها و منفعت همگانی) است.
نتیجه‌گیری: مدیریت کردن قراردادهای روان‌شناختی در روابط فرد و سازمان، به‌منظور دست‌یابی به پیامدهای نگرشی و رفتاری مثبت و نیز کمینه‌سازی پیامدهای نقض این قراردادها نیازمند توجه جامع به محتوای قراردادهای روان‌شناختی در تمامی ابعاد است.

کلیدواژه‌ها